Pincio


( Campo Marzio )

( deel 1/2 )

PINCIO

Adres:

Pincio (rione di Campo Marzio).

Coördinaten:

41º 54’ 40,50” N en 12º 28’ 43,00” O (Piazzale Napoleone I)

Openingstijden:

Het park is geopend van zonsopgang tot zonsondergang.

ALGEMEEN 

De Pincio heet officieel Colle Pinciano, naar het Latijnse Mons Pincius. Het is een heuvel in Rome, aan de noordzijde van de binnenstad. De Pincio behoort niet tot de ’zeven heuvels’.
In de 4e eeuw stond hier de villa van de senatorenfamilie der Pincii, aan wie de heuvel zijn naam dankt.
Nu ligt er een niet al te groot (6,5 ha) maar wel sfeervol en aangenaam park. Prachtige parasoldennen, palmen en steeneiken zorgen voor schaduw in de fraai aangelegde lanen.
Tot de heuvel van de Pincio behoren nog meer parken, zoals het tuinpark van de Villa Medici en het zeer grote park van de Villa Borghese.

    Pincio in het midden en links de Piazza del Popolo
    Pincio in het midden en links de Piazza del Popolo *

    De Pincio is op diverse manieren te bereiken:

    1. over de brug vanuit de Villa Borghese;
    2. Salita del Pincio: een steil pad dat begint rechts-achter de kerk van Santa Maria del Popolo;
    3. vanaf de kerk van Santa Trinità dei Monti kan de Viale della Trinintà dei Monti worden gevolgd, langs de Villa Medici en bij het monument van de gevallen gebroeders Cairoli omhoog over de Viale Mickiewicz.
    Pincio, Piazzale Napoleone I (Terrazza del Pincio), Uitzicht op de Piazza del Popolo
    Pincio, Piazzale Napoleone I (Terrazza del Pincio), Uitzicht op de Piazza del Popolo

    GESCHIEDENIS

    In de Oudheid werd deze hoogte de ‘Collis hortulorum’ (tuinheuvel) genoemd. Het hele gebied was overdekt met mooie villa’s en prachtige tuinen van de rijke Romeinen. Hiertoe behoorden onder andere de Villa Pincio, de Villa Borghese, de Villa Ada, de Villa Madama, de Villa Glori, de Villa Medici, de Villa Ludovisi, enz. In de 19e eeuw, toen Rome een bevolkingsexplosie te verwerken kreeg, zijn de meeste van deze villa’s, inclusief de daarbij behorende paleizen, door projectontwikkelaars gesloopt en volgebouwd met woonkazernes. Hierbij ging eind 19e eeuw ook de mooiste villa die Rome ooit gekend heeft, de Villa Ludovisi, ten onder.
    Ooit werd de Pincio bewoond door de veldheer L. Licinius Lucullus, die als eerste in Europa in zijn beroemde hortus (horti luculliani en horti sallustiani) kersenbomen en platanen plantte. De enige resten van zijn prachtige villa uit 63 v.Chr. zijn te vinden onder de Biblioteca Hertziana in de Via Gregoriana.
    Op de Pincio vierde Messalina, de beruchte derde echtgenote van keizer Claudius, haar orgieën. Zij maakte het daarbij zo bont dat zij hier in opdracht van haar man werd vermoord. In de late middeleeuwen lagen hier de wijngaarden van het augustijnenklooster, waar onder andere de kerk van Santa Maria del Popolo toe behoorde.
    De Pincio in haar huidige vorm werd tijdens de Franse bezetting aangelegd, naar een ontwerp van Giuseppe Valadier, die ook verantwoordelijk was  voor de aanleg van de onder de Pincio gelegen Piazza del Popolo. Hij legde de tuin aan in een tamelijk formele stijl (1809/’14) en slaagde er goed in de Pincio bij de binnenstad aan te laten sluiten. Hierbij slaagde hij er ook in een bijna onzichtbare weg tegen de helling bij de Piazza del Popolo aan te leggen (Via Gabriele d’Annunzio).
    Het park van de Pincio is een van de eerste openbare parken van Rome. Sindsdien wordt met ‘Pincio’ alleen nog het gedeelte van de heuvel binnen de muren van Aurelianus bedoeld, ofwel het huidige kleine, maar aantrekkelijke parkje.

    Piazzale Flaminio, gezien vanaf de Pincio
    Piazzale Flaminio, gezien vanaf de Pincio
    Piazzale Flaminio, gezien vanaf de Pincio
    Piazzale Flaminio, gezien vanaf de Pincio
    Pincio, Piazzale Napoleone I *
    Pincio, Piazzale Napoleone I *
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht richting Vittoriano
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht richting Vittoriano
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht naar het Vaticaan *
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht naar het Vaticaan *
    Pincio, Plattegrond
    Pincio, Plattegrond

    BEZIENSWAARDIGHEDEN

    Indien de Salita del Pincio, het kronkelpad achter langs de kerk van Santa Maria del Popolo wordt gevolgd, komt men het volgende tegen:

    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine

    Vanaf de Salita kan een blik worden geworpen op de Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, de grote, door Valadier ontworpen, theaterwand tussen de Fontana della Dea Roma aan de Piazza del Popolo en het terrazza del Pincio, het uitzichtbalkon van de Pincio aan de Piazzale Napoleone I. De theaterwand achter de fontein van Roma bestaat uit drie verdiepingen, waar tussendoor een ’onzichtbare’ weg loopt.

    Pincio, Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, overzicht *
    Pincio, Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, overzicht *

    – Alessandro Massimiliano Laboreur en Filippo Gnaccarini: Hygieia met de Genius van de Vrede en de Genius van de Kunst

    De beide beelden links en rechts zijn uit 1834.
    Op het voetstuk van Hygieia staat een inscriptie die ontleend is aan de monnik Rezzi.

    Dacische gevangene
    Dacische gevangene
    Genius van de kunst
    Genius van de kunst
    Hygieia, iuno van de gezondheid
    Hygieia, iuno van de gezondheid

    Pincio, Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine,

    Genius van de vrede
    Genius van de vrede
    Pincio, Fontana della Mostra dell' Acqua Vergine,- Dacische gevangenen
    Pincio, Fontana della Mostra dell' Acqua Vergine,
    Dacische gevangenen
    Pincio, Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, Dacische gevangen
    Pincio, Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine,
    Dacische gevangen

    – Fontana di Dioniso o Ermafrodito

    De fontein is geplaatst in een nis bij de fontein op de helling. De tekst werd in 1970 toegevoegd.

    – Dacische gevangenen

    Op de balustrade halverwege de helling staan vier marmeren beelden van Dacische gevangenen die pas na 1830 zijn toegevoegd. De antieke beelden zijn afkomstig uit de buurt van de Boog van Constantijn.

    – Reliëf

    Op het tweede deel van de helling is een allegorisch reliëf aangebracht. Middenin staat Fama met open armen en aan de zijkant de genius van de kunst en die van de handel. Dit werk in neoclassicistische stijl is gemaakt door Felice Baini en Achille Stocchi en dateert van 1833.

    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, relief
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, relief
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, reliëf
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, reliëf

    – Loggia

    Het bovenste deel bestaat uit een loggia van drie bogen met daarvoor Korinthische zuilen en daarin een fontein. In 1936 werd deze loggia door Raffaele de Vico verbouwd tot het eindpunt van het nieuwe Acquadotto Vergine.

    Hiervoor moest een beeld van Vittorio Emanuel II verhuizen naar het Museo storico dei Granatieri (zie aldaar), waar het nu nog staat. Het onderste deel bestaat uit een wand met drie ondiepe nissen. Aan de voet van de nissen staan fonteinbekkens met in het midden een dunne straal water.

    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, loggia
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, loggia
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, fonteinbekkens
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, fonteinbekkens
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, interieur van de loggia met fontein
    Fontana della Mostra dell’Acqua Vergine, interieur van de loggia met fontein
    Lecrero en Boma
    Lecrero en Boma

    Anoniem: Monument voor Lecrero en Boma (Viale Mickiewicz)

    Dit heroïsche beeldhouwwerk staat rechts van de loggia.

    Roodgranieten fontein (links in een bocht van de Salita ter hoogte van de poortgebouwen van de Villa Borghese)

    Het bekken dateert uit de 2e of 3e eeuw n.Chr. en bevond zich oorspronkelijk op de Piazza San Marco en werd in 1870 naar hier overgebracht.

    Salita del Pincio, rood granieten fontein
    Salita del Pincio, rood granieten fontein
    Pincio, heraldische leeuw
    Pincio, heraldische leeuw

    Heraldische leeuw (rechts, vlak bij de vorige fontein)

    De heraldische leeuw staat naast het voetpad bij het Engelse bos. De leeuw is uitgebeeld in de zogenaamde passantehouding. De rechtse poot staat op een schild met de letters S P Q R. Over de ouderdom van het beeld doen allerlei veronderstellingen de ronde. Het meest waarschijnlijke is dat het beest uit de 15e eeuw dateert en oorspronkelijk op het Capitool stond.

    Fontana rustica

    Deze fontein staat iets  voorbij de leeuw.

    Pincio, Salita del Pincio, Fontana rustica
    Pincio, Salita del Pincio, Fontana rustica
    Pincio, antiek reliëf
    Pincio, antiek reliëf
    Pincio, Piazzale Napoleone I, overzicht
    Pincio, Piazzale Napoleone I, overzicht

    Terrazza del Pincio /Piazzale Napoleone I

    Vanaf het balkon van de Piazzale Napoleone I dat als het voordek van een schip boven het plein uitsteekt, heeft men een weids en prachtig uitzicht op de Piazza del Popolo aan de voet van het park, de rione Prati, de groene heuvels van de Gianicolo (links) en Monte Mario (rechts), in de verte het Vaticaan en de Engelenburcht en links de Via del Corso tot aan de Vittoriano (zie de kleine foto’s onder)

    Het uitzicht is vooral bij zonsondergang spectaculair als Rome in een gouden gloed wordt gezet en de zon precies achter de koepel van de Sint Pieter verdwijnt.

    Piazzale Flaminio, gezien vanaf de Pincio
    Piazzale Flaminio, gezien vanaf de Pincio
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht naar het Vaticaan *
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht naar het Vaticaan *
    Pincio, Piazzale Napoleone I *
    Pincio, Piazzale Napoleone I *
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht richting Vittoriano
    Pincio, Piazzale Napoleone I, uitzicht richting Vittoriano
    Pincio, Piazzale Napoleone I
    Pincio, Piazzale Napoleone I
    Pincio, Piazzale Napoleone I, bloemperk
    Pincio, Piazzale Napoleone I, bloemperk

    Ascanio Brazzà: Fontana del Mosè (aan de rand van de Piazza Napoleone I)

    De cirkelvormige fontein uit 1868 is geplaatst in een exedra in de bomen. Het werk weerspiegelt de academische smaak van die periode. De fontein stelt Mozes voor op het moment dat hij in zijn rieten mandje door de dochter van de farao aan de oever van de Nijl wordt gevonden.

    Pincio, Fontana del Mosè
    Pincio, Fontana del Mosè

    Giuseppe Marini: Obelisco Pinciano of Obelisco Antinoö (Viale dell’Obelisco)

    Midden op de weg, die naar de brug van de Villa Borghese leidt, liet paus Pius VII in 1822 een obelisk plaatsen, een van de 13 antieke obelisken die Rome rijk is. Deze obelisk komt bij wijze van uitzondering niet uit Egypte: hij werd speciaal gemaakt voor keizer Hadrianus ter nagedachtenis aan zijn geliefde Antinoüs. Deze verdronk in 130 n.Chr. in de Nijl om de zieke keizer van de dood te redden. Toen Hadrianus was genezen, liet hij Antinoüs vergoddelijken.

    De obelisk werd in 1570 teruggevonden en stond een paar eeuwen voor het Palazzo Barberini. Daar stond hij behoorlijk in de weg voor de koetsen en is daarna naar de Cortile della Pigna in het Vaticaan verplaatst en in 1822 naar hier.

    De obelisk zelf is ‘slechts’ 9,24 meter hoog, maar met het voetstuk en de ster bovenop meegerekend is het monument 17,26 meter hoog.

    Pincio, Obelisco Pinciano
    Pincio, Obelisco Pinciano
    Pincio, Obelisco Pinciano, voetstuk
    Pincio, Obelisco Pinciano, voetstuk
    Pincio, Obelisco Pinciano, detail
    Pincio, Obelisco Pinciano, detail
    Pincio - Obelisco Pinciano, top
    pincio, Obelisco Pinciano, top

    Giovanni Battista Embriaco: Fontana dell’Orologio ad Acqua del Pincio (Idrocronometro) (Viale dell’Orologio)

    Midden in een vijver met fontein en een mooie beplanting is een interessante orologio ad acqua (waterklok) te zien, die door de dominicanenmonnik Giovanni Battista Embriaco in 1867/’73 is gemaakt en op de wereldtentoonstelling van 1889 in Parijs heeft gestaan. Aan elke van de vier zijden van deze vier meter hoge klok is een wijzerplaat te zien. De fontein laat het uurwerk lopen.
    De decoratie met vijver, rotsen, beplanting en de torenvormige kast van glas en smeedijzer is van Gioacchino Ersoch. Embriaco maakte nog twee waterklokken. Één hiervan staat op de binnenplaats van het Palazzo Filippo Berardi (Via del Gesù 62). De derde stond in de cortile van het Ministerie van Financiën aan de Via XX Settembre, maar niemand weet waar deze is gebleven toen hij daar ooit in het kader van een restauratie tijdelijk werd weggehaald.

    Pincio, Fontana dell’Orologio ad Acqua
    Pincio, Fontana dell’Orologio ad Acqua
    Pincio, Fontana dell’Orologio ad Acqua
    Pincio, Fontana dell’Orologio ad Acqua
    Pincio, Fontein bij de Fontana dell’Orologio
    Pincio, Fontein bij de Fontana dell’Orologio
    Pincio, La casina dell’Orologio (theehuis)
    Pincio, La casina dell’Orologio (theehuis)

    Giuseppe Valadier: Casina Valadier (Piazza Bucarest / Viale del Belvedere)

    Het neoklassieke Casina Valadier dateert van 1813/’37. Giuseppe Valadier liet het als huis voor zichzelf bouwen op het hoogste punt van de Pincio, maar hij overleed voordat het gereed was. Na zijn dood werd het in gebruik genomen maar dan als restaurant en open lucht café, en dat is het nu, bijna 200 jaar later, nog steeds. In de loop der tijden is het restaurant door vele groten der aarde bezocht.

    Het huis is kubusvormig met een mooie esedra (halfronde uitbouw) die ondersteund wordt door Ionische zuilen. Binnen bevinden zich prachtige fresco’s in de stijl van Pompeji.

    In de omgeving hiervan zijn overal doorkijkjes en balkons met mooie uitzichten over de stad.

    Pincio, Valadier, Casino Valadier
    Pincio, Valadier, Casino Valadier
    Pincio, La casina dell’Orologio, achterzijde
    Pincio, La casina dell’Orologio, achterzijde
    Pincio, Casina Valadier
    Pincio, Casina Valadier
    Pincio, Casina Valadier
    Pincio, Casina Valadier
    Pincio, Casina Valadier, corridoio *
    Pincio, Casina Valadier, corridoio *
    Pincio, Casina Valadier, restaurant*
    Pincio, Casina Valadier, restaurant*
    Pincio, Casina Valadier, esedra*
    Pincio, Casina Valadier, esedra

    Erocole Rosa: Monument voor Enrico e Giovanni Cairoli (kruising Viale Gabriele d’Annunzio / Viale Mickiewicz / Viale Trinità dei Monti)

    Op een pleintje onder de Casina Valadier met een weids uitzicht over de stad staat het monument voor de twee broers die aan de zijde van Garibaldi tegen het pauselijk leger streden.

    Zij vielen in oktober 1867 in de Villa Glori bij een van de vele gevechten die de lange weg naar de Italiaanse eenheid markeren.
    Het beeldhouwwerk zèlf is van 1883.

    Rosa, monument voor de gebroeders Cairoli
    Rosa, monument voor de gebroeders Cairoli
    Pincio, Rosa, monument voor de gebroeders Cairoli, detail
    Pincio, Rosa, monument voor de gebroeders Cairoli, detail
    Viale Miciewicz, restanten van een antieke fontein
    Viale Miciewicz, restanten van een antieke fontein

    Brug

    De Pincio is over het ravijn van de Viale del Muro Torto, veroorzaakt door de Muur van Aurelianus, sinds 1908 met een brug verbonden met de Villa Borghese. Vanaf de brug is de hoge Muur van Aurelianus goed te zien. De ‘Muro Torto’ heette in de oudheid ‘Murus Ruptus’. Dit was het enige deel van de Muur van Aurelianus dat door Belisarius in 537 n.Chr. niet tegen de Goten was beveiligd. Dit deel werd al door Petrus beveiligd.

    De toren die vanaf de brug te zien is, ziet er uit als een bastion, maar is géén Romeinse toren. Het gebouw is een inmiddels buiten gebruik zijnde liftschacht (vecchio ascensore) die de Pincio en de Villa Borghese verbond met de onderliggende Via del Muro Torto. Het werd in 1925/’26 gerealiseerd door de architect Galli.

    Pincio, Viale del Muro Torto en brug naar de Villa Borghese *
    Pincio, Viale del Muro Torto en brug naar de Villa Borghese *
    Pincio, Viale del Muro Torto
    Pincio, Viale del Muro Torto
    Pincio, Viale del Muro Torto en de ’Vecchio ascensore’
    Pincio, Viale del Muro Torto en de ’Vecchio ascensore’
    Pincio, Vecchio ascensore, bovenhuis
    Pincio, Vecchio ascensore, bovenhuis

    E. Botti en G. Piazza: Monument voor de vrije steden van Italië en de Slag bij Legnano

    Dit monument dateert uit 1911 en werd opgericht ter gelegenheid van de 50e verjaardag van de proclamatie van Rome tot hoofdstad. Botti was de ontwerper en Piazza de metaalgieter. Het staat opgesteld aan het eind van de derde helling in de Engels-Chinese tuin. Het monument schijnt Alberto da Giussano voor te stellen.

    De slag bij Legnano vond plaats in 1176 en herinnert aan de overwinning van de eerste Lombardische Liga op het Duitse keizerrijk.

    Pincio - Beeld bij Rotonda
    Beeld bij Rotonda
    Pincio, Monument van Toti
    Pincio, Monument van Toti

    Arturo Dazzi: Monument voor Enrico Toti (hoek Viale dell’Orologio / Via della Casina Valadier)

    Toti was infanterist die, hoewel hij een been moest missen, toch aan de gevechten van 1916 deelnam en daarbij zijn kruk gebruikte.
    Zijn monument dateert uit 1922.

    Herinneringszuil voor Galileo Galilei (Viale di Trinità dei Monti)

    De zuil dateert van 1887.

    Droge fontein met zuilen (Viale del Belvedere)

    De fontein staat in een nis in de Viale del Belvedere. De nis is een schijngrot met stalactieten. 
    Op het balkon staan vier zuilen met Ionische kapitelen.

    Pincio, David(a)
    Pincio, David(a)
    Pincio, Droge fontein met zuilen
    Pincio, Droge fontein met zuilen

    Ameleto Cataldi: Fontana dell’Anfora (in de tuin van de Casina Valadier)

    Midden in de fontein staat het beeld van een naakte vrouwenfiguur met een amfoor in liberty-stijl. De fontein dateert van 1912.

    Pincio - Beeld naast dat van Enrico Toti
    Pincio - Beeld naast dat van Enrico Toti
    Pincio - Alternatieve spinario
    Pincio - Alternatieve spinario
    Pincio_Fontana dell’anfora
    Fontana dell’anfora

    Abbondanza en Polimnia

    De beelden van Abbondanza (overvloed) en Polyhymnia (Griekse muze van de mimische kunst, retoriek en gewijde liederen) dateren uit de 2e eeuw. Zij werden vlak bij de ingang van de Villa Medici gevonden.

    Gioacchino Ersoch: Sebatoio (watertoren)

    De tank dateert van 1812/’14 ten tijde van de realisatie van de Acqua Marcia. Het uiterlijk doet denken aan de middeleeuwse Zwitserse architectuur.

    Pincio, Sebatoio (watertoren)
    Pincio, Sebatoio (watertoren)

    Cibele (Viale Valadier)

    Het beeld dateert uit de 2e eeuw en stond vroeger bij het Palazzo dei Conservatori op het Capitool.

    Statua di Esculapio (Viale Valadier)

    Het beeld dateert uit het einde van de 4e eeuw.

    Achille Stocchi: Monumento voor Raffaello Sanzio 

    Het beeld uit 1838 staat in een exedra in het groen bij het Belvedere. Rafael is uitgebeeld in de kleding van een troubadour.

    Pincio, Pincio, Beeld van Valadier
    Pincio, Beeld van Valadier
    Pincio, Beeld van Secchi
    Pincio, Beeld van Secchi

    Beeldengalerij

    Langs de brede lanen staan overal beelden opgesteld van verdienstelijke Italianen en belangrijke patriotten. Inmiddels zijn er 228 borstbeelden en 22 standbeelden.

    Dit plan ontstond in 1849 tijdens de kortstondige Romeinse Republiek van vrijheidsstrijder Giuseppe Manzini. De uitvoering werd toevertrouwd aan een aantal werkloze kunstenaars. Toen de republiek instortte verdwenen de beelden in de stadsmagazijnen. In 1851 bepaalde paus Pius IX dat zij op de Pincio moesten worden opgesteld. Van ketters, goddelozen en revolutionairen werden de trekken evenwel veranderd in die van personen die verdienstelijker werden geacht en een enkel ander beeld werd ongewijzigd gelaten maar kreeg wel een andere naam opgeplakt.

    Fonteintje op de Pincio
    Fonteintje op de Pincio
    Fonteintje op de Pincio
    Fonteintje op de Pincio

    Hoewel verboden door de paus staan er toch nog drie beelden die deze banvloek overleefd hebben: Arnaldo da Brescia, Giovanni da Procida en Napoleone Buonaparte. 
    Het beeld van de astronoom Angelo Secchi, vlak bij de Casina Valadier, is precies op de nulmeridiaan van Rome geplaatst.

    In 1851 waren er 52 beelden; sindsdien is de expositie dus flink gegroeid. De laatste beelden die werden bijgeplaatst zijn die van Vittorio Emanuele Orlando en Lorenzo Perosi in het midden van de jaren vijftig van de vorige eeuw.

    Pincio, Beeldengalerij: Bernini
    Pincio, Beeldengalerij: Dante
    Pincio, Beeldengalerij: Galilei
    Pincio, Beeldengalerij: Leonardo da Vinci
    Pincio, Beeldengalerij Machiavelli
    Pincio, Beeldengalerij: Puccini
    Pincio, Beeldengalerij: Tommasa d'Aquino
    Pincio, Beeldengalerij: G. Verdi

    Onder alle helden zijn slechts drie vrouwen te vinden: Vittoria Colonna, dichteres, Santa Caterina di Siena, patrones van Italië, en Grazia Deledda, schrijfster.

    Voor de Romeinse jeugd is het een sport geworden om ’s nachts de neuzen van de beelden af te slaan. Deze worden altijd snel gerepareerd uit een grote voorraad, maar toch zal men diverse beelden zonder neus aantreffen.